Mity kontra fakty

Czyli medycyna prewencyjna w świetle najnowszych badań

lek. Katarzyna Świątkowska

Insulinooporność w świetle faktów

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin

Dość często trafiają mi się pacjentki po wizycie u dietetyczki/dietetyka. Udały się tam ponieważ dotychczasowe próby schudnięcia okazały się kolejną porażką.

 I często,  pierwsze zalecenie jakie dostają , to wykonanie badań krwi w kierunku insulinooporności.

.

Czy to ma sens?  Czy rzeczywiście insulinooporność nie pozwala schudnąć? Czy warto wydawać pieniądze na badania, które miałyby ją zdiagnozować?

.

A tak w ogóle, cóż to takiego jest ta słynna obecnie INSULINOOPORNOŚĆ?

.

Otóż, jest to stan (nie choroba!), w którym tkanki nie reagują prawidłowo na insulinę.

.

INSULINA to hormon wydzielany przez leżącą głęboko w brzuchu, za żołądkiem, trzustkę,

.

Glukoza to cukier (jeden z najbardziej prostych), którego poziom we krwi od czasu do czasu warto  zbadać.

.

Gdy coś zjemy, to jest rozkładane w przewodzie pokarmowym na czynniki pierwsze, m.in. na glukozę, która przeskakuje do krwi i jest  podstawowym paliwem dla komórek.  

.

.

Ale, jeżeli zjadamy za dużo, czyli więcej niż spalimy, to niestety, szybko, bo w ciągu 30-60 min, to co nie spalone, zostaje odłożone. W tłuszczu. Na ewentualne cięższe czasy.

.

Krew nie może być za słodka, ponieważ wtedy uszkadza ciało, „oblepia” nasze białka, powoduje zawały, udary, ślepotę, niewydolność nerek i starzenie. Ekstremalnie wysoki poziom cukru  może nawet doprowadzić do śpiączki i zgonu.

.

Zresztą, za niski też jest niebezpieczny.

.

Powoduje bóle, zawroty głowy, napady wilczego głodu, drżenie rąk, pocenie się, osłabienie albo pobudzenie.

.

Może uszkadzać komórki nerwowe.

.

Główny gracz w walce o prawidłowy poziom cukru we krwi to INSULINA

.

 „Otwiera komórki”  by one mogły wchłonąć cukier , łącząc  się ze swoim receptorem na ich powierzchni.

.

Insulina i jej receptor są jak zamek i pasujący do niego klucz.

Przeciętny dorosły człowiek ma 30 miliardów komórek tłuszczowych (mowa tu o białej tkance tłuszczowej). U szczupłych mają średnicę nawet mniejszą niż   1/50 mm, u otyłych mogą rosnąć do 1/3 mm. Kiedy tyjemy, nasze komóreczki tłuszczowe „puchną”. Chudnięcie zaś sprawia, że się kurczą (1-5).

.

Teraz pora na opowieść o insulinooporności 😉, która może mieć happy end.

.

Najczęściej historia zaczyna się od otyłości brzusznej (czyli, gdy obwód talii kobiety przekroczy 80cm, u mężczyzny -94cm).

.

 Komórki tłuszczowe są już niczym pełna zapasów spiżarka, to i nie chcą wpuszczać więcej glukozy do swojego  środka. Zaczynają chować insulinowe receptory.

.

 Skoro cukier już tak swobodnie nie wchodzi do komórek, to podnosi się jego poziom we krwi.

.

To  prowokuje trzustkę do produkcji większej ilości insuliny.

.

No i mamy sytuację jak w japońskim metrze 😉, gdzie można spotkać zawodowych „upychaczy”, których zadaniem jest wciskanie ludzi do pociągów w czasie porannego i wieczornego szczytu komunikacyjnego.

.

Insulina w przypadku insulinooporności  jest jak upychacz japońskiego metra, wpychający do wagonów (komórki tkanki tłuszczowej ) o wiele więcej pasażerów (glukozy), niż jest miejsc.

.

Jeśli ktoś ma wysoką wrażliwość na insulinę, potrzebuje jej  dużo mniej, żeby utrzymać prawidłowy poziom cukru we krwi.

.

 Jeśli mamy insulinooporność, potrzeba nawet 5 razy więcej insuliny, aby utrzymać prawidłowy poziom cukru (21).

.

Ale w tej historii, początkowo poziom cukru w JEST w normie, choć stężenie insuliny jest wyższe. Trzustka sobie jeszcze nieźle radzi.

.

Do czasu.

Praca na pełnych obrotach ją kiedyś wyczerpuje.

Cukier we krwi staje się za wysoki.

Pojawia się stan przedcukrzycowy i potem cukrzyca II typu.

.

 Podwyższony poziom insuliny  jest mocną zapowiedzią cukrzycy typu II (6,7), zwiększa też ryzyko nadciśnienia, zawału, chorób tarczycy,  m.in. raka tarczycy, piersi, macicy, jelita grubego, i trzustki ponieważ za dużo insuliny „zachęca”  komórki nowotworowe do podziałów (11-20).

.

Podwyższony poziom insuliny powoduje obniżenie poziomu odmładzającego hormonu wzrostu. Już kilka dni przejadania się powoduje spadek jego poziomu (40).Poziom  testosteronu u mężczyzn spada w przypadku nadmiaru krążącej  insuliny (24).

.

Czy insulinooporność powoduje tycie i/lub zapobiega utracie wagi?

.

Mamy tu dwie strony medalu.

.

Poziom insuliny mówi (poza chorobami) o ilości tkanki tłuszczowej,

 a osoby z insulinoopornością, jeśli zastosują dietę, schudną w takim samym stopniu jak osoby wrażliwe na insulinę (8-10).

.

Mamy jednak drugą, mroczną, stronę insulinooporności. Mniej znaną.

Insulinooporność mózgu, która sprawia, że niektórzy starają się schudnąć – i nie mogą.

.

Ciało człowieka można umownie podzielić na mózg i całą resztę, czyli „obwód”. W miarę rozwoju obwodowej insulinooporności, mózg zaczyna być też insulinooporny (94). Paradoksalnie, insuliny jest wtedy za dużo we krwi, za to w mózgu zaczyna brakować (23).

.

To nie wróży nic dobrego.

.

Działanie insuliny w mózgu polega na  zmniejszaniu apetytu i motywacji do szukania tuczących przekąsek,  ale poziom  insuliny w płynie mózgowo-rdzeniowym jest obniżony w otyłości i insulinooporności (46-51).

.

Receptory insuliny są gęsto rozsiane w  regionach mózgu związanych z dobrym samopoczuciem i z motywacją do jedzenia. W insulinoopornym mózgu regulacja apetytu zostaje zepsuta (22).

.

Insulinooporny mózg krzyczy ciągle „JEŚĆ!”. „Chcę tego, co słodkie i tłuste” (24). Jedzenie wysokokalorycznych potraw u osób z insulinoopornością mózgu daje większą przyjemność, nawet nadmierne uczucie komfortu (42-59).

.

Dopamina bywa nazywana „hormonem szczęścia”, bowiem odgrywa rolę w odczuwaniu  przyjemności. Jedzenie,  narkotyki, hazard, powodują u niektórych gwałtowny wzrost poziomu dopaminy, prowadząc  do uczucia błogości co może spowodować uzależnienie.

.

Insulinooporność mózgu zaburza działanie  dopaminy prowadząc do lęku i zaburzeń depresyjnych, może prowadzić do nadwrażliwości na sygnały pokarmowe i większego apetytu (39-41).

.

Co gorsza, mniej insuliny w mózgu zwiększa jeszcze bardziej insulinooporność obwodową (34-36) .  Błędne koło.

.

W badaniach podaje się insulinę donosowo. Działa wtedy tylko bezpośrednio na mózg, nie przenika do krwi, nasila uczucie sytości, daje większą redukcję tkanki tłuszczowej podczas odchudzania i zmniejsza apetyt na tuczące łakocie, poprawia pamięć, uwagę, nastrój, pewność siebie (25-27).

.

Zmniejszenie obwodowej oporności na insulinę może poprawić też wrażliwość  mózgu (60). Np. regularne ćwiczenia zwiększają wrażliwość mózgu na insulinę i motywację do jedzenia warzyw i owoców. Ale już tłuste, słodkie pokarmy mogą zmniejszać przenikanie insuliny przez barierę krew-mózg (61-65).

.

Najlepszym sposobem na poprawę wrażliwości na insulinę jest schudnięcie i aktywność fizyczna

.

Ale wiadomo, łatwo powiedzieć, trudniej zrobić. Przecież,  gdyby to było takie proste, nie byłoby tylu ludzi z nadwagą i otyłością i chorobami nimi spowodowanymi.

.

Podwyższony poziom insuliny strzeże tłuszczu w naszym ciele (68-72). Warto więc podziałać w tym kierunku by tkanki stały się mniej obojętne.

.

Oto kilka udowodnionych sposobów na zmniejszenie insulinooporności.

1.RUCH

W jednym z badań studenci, którzy robili normalnie dziennie kilkanaście tysięcy kroków, dla dobra nauki zgodzili się przez 2 tygodnie ograniczyć tę ilość do około 2 tysięcy.

 Te 2 tygodnie wystarczyły by spadła ich wrażliwość na insulinę (na szczęście, było to odwracalne), masa mięśni zmalała, ilość tłuszczu wzrosła (65,66).

.

Krokomierz to niesamowite urządzenie.  Liczy liczbę kroków wykonanych przez cały dzień.

Mniej niż 5tys. kroków mocno sugeruje siedzący tryb życia, więcej niż 8tys- 10tys. potwierdza że jesteśmy ludźmi aktywnymi.

.

(sięgamy po krokomierz…i nagle może się okazać, że jesteśmy „kanapowym ziemniakiem”).

.

 Ja, dopóki nie kupiłam sobie zegarka mierzącego kroków, byłam przekonana że „ja to się ciągle ruszam” i robię grubo ponad 10tys kroków dziennie. No cóż, obiektywne pomiary sprowadziły mnie na ziemię i rozczarowały  🙁 , normalnie to jest tylko około 5tys/dzień (na szczęście mam siłownię, którą lubię i dlatego mogę tam ponadrabiać)
.

Ważne by znaleźć formę ruchu, którą lubimy. Może basen, albo fajne studio tańca, albo siłownia, w której dobrze się czujemy?

Rowerek stacjonarny? Można czytać książkę/przeglądać internet/oglądać film  i równocześnie ćwiczyć.

.

2. POKOCHAJMY SWOJE MIĘŚNIE

O co nie dbamy, tego się pozbywamy.

.

W tym przypadku,  jeżeli nie ćwiczymy, nasza masa mięśniowa nieubłaganie maleje. To psuje wrażliwość  na insulinę.

Mięśnie spalają nam kalorie nawet gdy śpimy, po posiłkach wyłapują glukozę obniżając jej poziom we krwi. Aktywność fizyczna nasila działanie insuliny na komórki mięśni szkieletowych nawet 10-krotnie

Dlatego o swoją masę mięśniową powinniśmy dbać jak o skarb (84-91).

Mięśnie (kurczące się) wydzielają hormony nazywane miokinami, które m.in. przeciwdziałają oporności na insulinę (67).

 Prowadząc życie fotelowo-komputerowe,  skazujemy siebie na niedobór miokin. Na niedoczynność tarczycy mamy skuteczne leki, na niedoczynność mięśni… nic na receptę.

.

3. DIETA

.

Mniej cukru, słodkich napojów, tłuszczu, ale więcej  błonnika i pieczywa pełnoziarnistego – poprawia insulinowrażliwość (73,74,95-99).

.

Nasze bakterie mieszkające w jelitach wpływają na insulinowrażliwość. Lepiej karmić i hodować te, które nam sprzyjają. Pokarmem dla nich jest rozpuszczalny błonnik (92-94). Dlatego on zwiększa insulinowrażliwość (125)

.

Tłuszcze omega-3 (czyli ryby lub suplementy) mają mocne dowody na zmniejszanie insulinooporności (102-117)

.

Lepiej nie objadać się wieczorem. W jednym z badań porównano dwie grupy ludzi jedzących tyle samo żywności, lecz pierwsza grupa spożywała 60%  kalorii  na śniadanie, 20% na obiad i 20% na kolację, druga-20% na śniadanie, 20% na obiad i 60% na kolację. Druga  grupa miała większą insulinooporność (99).

.

Zmielone siemię lniane dodawane do posiłków zmniejsza insulinooporność (100)

Płatki owsiane (ale nie błyskawiczne) obniżają stężenie insuliny na czczo (101,102)

.

Część badań potwierdza również wpływ diet z zastosowaniem okresowego postu na poprawę wrażliwości na insulinę.

Osoby z wysokim poziomem  insuliny mogą schudnąć skuteczniej  na diecie o niskim indeksie glikemicznym (121-124).

Nabiał- sprzeczne wyniki badań (74) ,

.

Ale, w sumie to nadmierne spożycie kalorii ogółem,  przyczynia się do rozwoju insulinooporności (118,119).

.

4. Może SUPLEMENT wiarygodnej firmy?

.

Niedobory witaminy D3, chromu, wapnia, cynku, magnezu, selenu sprzyjają insulinooporności, ich suplementacja, zmniejsza nadmierny poziom insuliny, aczkolwiek  za duża dawka np. selenu też może sprzyjać insulinooporności (75-83).

.

5. zmniejszyć STRES, leczyć DEPRESJĘ

Oporność na insulinę może wynikać  z obecności we krwi hormonów o działaniu antagonistycznym wobec insuliny (np. kortyzol, adrenalina, glukagon, hormony tarczycy).

.

Stres przewlekły zwiększa poziom kortyzolu i nasila insulinooporność. Kortyzol zwiększa ochotę na pokarmy bogate w cukier i tłuszcze, na domiar złego ułatwia gromadzenie tłuszczu w jamie brzusznej (126-139).

.

Najczęstszym zaburzeniem biologicznym związanym z depresją jest wzrost kortyzolu (140-142).

.

Poziom kortyzolu spada kiedy przebywamy na łonie natury, śpiewamy, malujemy, medytujemy, jesteśmy z ludźmi, których lubimy (148).

6. SEN

Spadek wrażliwości na insulinę i wzrost poziomu kortyzolu  obserwuje się przy spaniu poniżej 6 godzin i dzieje się to już następnego dnia (143-147)

7. RZUCENIE PALENIA

.

1.         Stenkula KG, Erlanson-Albertsson C. Adipose cell size: importance in health and disease. Am J Physiol Regul Integr Comp Physiol. 2018 Aug 1;315(2):R284-R295.

2.         Bernstein RS, Grant N, Kipnis DM. Hyperinsulinemia and enlarged adipocytes in patients with endogenous hyperlipoproteinemia without obesity or diabetes mellitus. Diabetes 24: 207–213, 1975.

3.         Björntorp P, Grimby G, Sanne H, Sjöström L, Tibblin G, Wilhelmsen L. Adipose tissue fat cell size in relation to metabolism in weight-stabile, physically active men. Horm Metab Res 4: 182–186, 1972.

4.         Lundgren M, Svensson M, Lindmark S, Renström F, Ruge T, Eriksson JW. Fat cell enlargement is an independent marker of insulin resistance and ‘hyperleptinaemia’. Diabetologia 50: 625–633, 2007.

5.         Smith SR, Alfonso A, Ravussin E. Effect of calorie restriction with or without exercise on insulin sensitivity, beta-cell function, fat cell size, and ectopic lipid in overweight subjects. Diabetes Care 29: 1337–1344, 2006.

6.         Dankner R, Chetrit A, Shanik MH, Raz I, Roth J. Basal-state hyperinsulinemia in healthy normoglycemic adults is predictive of type 2 diabetes over a 24-year follow-up: a preliminary report. Diabetes Care. 2009;32(8):1464–1466.

7.         Dankner R, Chetrit A, Shanik MH, Raz I, Roth J. Basal state hyperinsulinemia in healthy normoglycemic adults heralds dysglycemia after more than two decades of follow up. Diabetes Metab Res Rev. 2012;28(7):618–624.

8.         McLaughlin T, Abbasi F, Carantoni M, Schaaf P, Reaven G. Differences in insulin resistance do not predict weight loss in response to hypocaloric diets in healthy obese women. J Clin Endocrinol Metab. 1999;84:578–581.

9.         Ost McLaughlin T, Abbasi F, Lamendola C, Kim HS, Reaven GM. Metabolic changes following sibutramine-assisted weight loss in obese individuals: role of plasma free fatty acids in the insulin resistance of obesity. Metabolism. 2001;50:819–824.

10.       Gardner CD, Trepanowski JF, Del Gobbo LC, Hauser ME, Rigdon J, Ioannidis JPA, et al. Effect of low-fat vs low-carbohydrate diet on 12-month weight loss in overweight adults and the association with genotype pattern or insulin secretion: the DIETFITS randomized clinical trial. JAMA. 2018;319:667–679.

11.       Gallagher EJ, LeRoith D. The proliferating role of insulin and insulin-like growth factors in cancer. Trends Endocrinol Metab 2010;21:610-8. 10.1016/j.tem.2010.06.007

12.       Pisani P. Hyper-insulinaemia and cancer, meta-analyses of epidemiological studies. Arch Physiol Biochem 2008;114:63-70. 10.1080/13813450801954451

13.       Qiang JK, Lipscombe LL, Lega IC. Association between diabetes, obesity, aging, and cancer: review of recent literature. Transl Cancer Res. 2020;9(9):5743-5759.

14.       Hernandez A.V., Pasupuleti V., Benites-Zapata V.A. i wsp.: Insulin resistance and endometrial cancer risk: A systematic review and meta-analysis. Eur. J. Cancer, 2015; 51: 2747–2758

15.       Xu J., Ye Y., Wu H. i wsp.: Association between markers of glucose metabolism and risk of colorectal cancer. BMJ Open, 2016; 6: e011 430

16.       Carreras-Torres R., Johansson M., Gaborieau V. i wsp.: The role of obesity, type 2 diabetes, and metabolic factors in pancreatic cancer: a mendelian randomization study. J. Natl. Cancer Inst., 2017; 109: djx012

17.       Saboori S., Rad E.Y., Birjandi M. i wsp.: Serum insulin level, HOMA-IR and prostate cancer risk: A systematic review and meta-analysis. Diabetes Metab. Syndr., 2019; 13: 110–115

18.       Pan K., Chlebowski R.T., Mortimer J.E. i wsp.: Insulin resistance and breast cancer incidence and mortality in postmenopausal women in the Women’s Health Initiative. Cancer, 2020; 126: 3638–3647

19.       Ghanavati M, Rahmani J, Rinaldi G i wsp.: Fasting insulin and risk of cancer related mortality in non-diabetic adults: a dose-response meta-analysis of cohort studies. Curr. Diabetes Rev., 2020; 16: 357–363

20.       Xun P., Wu Y., He Q. i wsp.: Fasting insulin concentrations and incidence of hypertension, stroke, and coronary heart disease: a meta-analysis of prospective cohort studies. Am. J. Clin. Nutr., 2013; 98: 1543–1554

21.       Czupryniak L., Szymańska-Garbacz E., Szczepanek-Parulska E., Ruchała M., Płaczkiewicz-Jankowska E.: Insulinooporność w pytaniach i odpowiedziach. Insulinooporność jako pseudochoroba – powszechny problem w gabinecie diabetologa i endokrynologa. Med. Prakt., 2022; 1: 88–100

22.       Anthony K, Reed LJ, Dunn JT, Bingham E, Hopkins D, Marsden PK, Amiel SA. Attenuation of insulin-evoked responses in brain networks controlling appetite and reward in insulin resistance: the cerebral basis for impaired control of food intake in metabolic syndrome? Diabetes. 2006 Nov;55(11):2986-92.

23.       Kothari V., Luo Y., Tornabene T., O’Neill A. M., Greene M. W., Geetha T., et al. . (2017). High fat diet induces brain insulin resistance and cognitive impairment in mice. Biochim. Biophys. Acta Mol. Basis Dis. 1863, 499–508. 10.1016/j.bbadis.2016.10.006

24.       Nelly Pitteloud, Megan Hardin, Andrew A. Dwyer, Elena Valassi, Maria Yialamas, Dariush Elahi, Frances J. Hayes, Increasing Insulin Resistance Is Associated with a Decrease in Leydig Cell Testosterone Secretion in Men, The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, Volume 90, Issue 5, 1 May 2005, Pages 2636–2641,Taouis M, Torres-Aleman I. Editorial: Insulin and The Brain. Front Endocrinol (Lausanne). 2019;10:299. Published 2019 May 10.

25.       Hallschmid M, Higgs S, Thienel M, Ott V, Lehnert H. Postprandial administration of intranasal insulin intensifies satiety and reduces intake of palatable snacks in women. Diabetes. 2012;61:782–789.

26.       Benedict C, Kern W, Schultes B, Born J, Hallschmid M. Differential sensitivity of men and women to anorexigenic and memory-improving effects of intranasal insulin. J Clin Endocrinol Metab. (2008) 93:1339–44. 10.1210/jc.2007-2606

27.       Benedic C, Hallschmid M, Hatke A, Schultes B, Fehm HL, Born J, et al. Intranasal insulin improves memory in humans. Psychoneuroendocrinology. (2004) 29:1326–34. 10.1016/j.psyneuen.2004.04.00

28.       Sipols AJ, Stuber GD, Klein SN, Higgins MS, Figlewicz DP. Insulin and raclopride combine to decrease short-term intake of sucrose solutions. Peptides 2000;21:1361–1367

29.       Figlewicz DP, Bennett J, Evans SB, Kaiyala K, Sipols AJ, Benoit SC. Intraventricular insulin and leptin reverse place preference conditioned with high-fat diet in rats. Behav Neurosci 2004;118:479–487

30.       Figlewicz DP, Benoit SC. Insulin, leptin, and food reward: update 2008. Am J Physiol Regul Integr Comp Physiol 2009;296:R9–R19

31.       Woods SC, Lotter EC, McKay LD, Porte D Jr. Chronic intracerebroventricular infusion of insulin reduces food intake and body weight of baboons. Nature 282: 503–505, 1979.

32.       Rebelos E, Nummenmaa L, Dadson P, Latva-Rasku A, Nuutila P. Brain insulin sensitivity is linked to body fat distribution-the positron emission tomography perspective. Eur J Nucl Med Mol Imaging. 2021 Apr;48(4):966-968. doi: 10.1007/s00259-020-05064-7. Epub 2020 Oct 7. PMID: 33029655; PMCID: PMC8041695.

33.       Kullmann S, Valenta V, Wagner R, et al. Brain insulin sensitivity is linked to adiposity and body fat distribution. Nat Commun. 2020;11(1):1841. Published 2020 Apr 15. doi:10.1038/s41467-020-15686-y

34.       Kleinridders A, Ferris HA, Cai W, Kahn CR. Insulin action in brain regulates systemic metabolism and brain function. Diabetes. 2014;63:2232–2243.

35.       Kullmann S, et al. Brain insulin resistance at the crossroads of metabolic and cognitive disorders in humans. Physiol. Rev. 2016;96:1169–1209.

36.       Brüning JC, et al. Role of brain insulin receptor in control of body weight and reproduction. Science. 2000;289:2122–2125.

37.       Jauch-Chara K, et al. Intranasal Insulin suppresses food intake via enhancement of brain energy levels in humans. Diabetes. 2012;61:2261–2268.

38.       Kuusisto J, Koivisto K, Mykkanen L, Helkala EL, Vanhanen M, Hanninen T, Kesaniemi A, Riekkinen PJ, Laakso M: Association between features of the insulin resistance syndrome and Alzheimer’s: cross-sectional population-based study. BMJ 315: 1045–1050,1997

39.       Krug R, Mohwinkel L, Drotleff B, Born J, Hallschmid M. Insulin and estrogen independently and differentially reduce macronutrient intake in healthy men. J. Clin. Endocrinol. Metab. 2018;103:1393–1401.

40.       Janssen JAMJL. Hyperinsulinemia and Its Pivotal Role in Aging, Obesity, Type 2 Diabetes, Cardiovascular Disease and Cancer. Int J Mol Sci. 2021;22(15):7797.

41.       Kleinridders A, Cai W, Cappellucci L, et al. Insulin resistance in brain alters dopamine turnover and causes behavioral disorders. Proc Natl Acad Sci U S A. 2015;112(11):3463-3468.

42.       Woods, S. C., M. W. Schwartz, D. G. Baskin & R. J. Seeley: Food intake and the regulation of body weight. Annu. Rev. Psychol. 2000, 51, 255–277.

43.       Woods, S. C., R. J. Seeley, D. G. Baskin & M. W. Schwartz: Insulin and the blood-brain barrier. Curr. Pharm. Des. 2003, 9, 795–800.

44.       Kantonen T, Pekkarinen L, Karjalainen T, et al. Obesity risk is associated with altered cerebral glucose metabolism and decreased μ-opioid and CB1 receptor availability. Int J Obes (Lond). 2022;46(2):400-407. doi:10.1038/s41366-021-00996-y

45.       Figlewicz DP, Benoit SC. Insulin, leptin, and food reward: update 2008. Am J Physiol Regul Integr Comp Physiol. 2009;296(1):R9-R19.

46.       Banks W, DiPalma C, Farrell C. Impaired transport of leptin across the blood-brain barrier in obesity. Peptides 20: 1341–1345, 1999.

47.       Banks W, King B, Rossiter K, Olson R, Olson G, Kastin A. Obesity-inducing lesions of the central nervous system alter leptin uptake by the blood-brain barrier. Life Sci 69: 2765–2773, 2001.

48.       Kaiyala KJ, Prigeon RL, Kahn SE, Woods SC, Schwartz MW. Obesity induced by a high-fat diet is associated with reduced brain insulin transport in dogs. Diabetes 49: 1525–1533, 2000.

49.       Schwartz M, Figlewicz D, Kahn S, Baskin D, Greenwood M, Porte D Jr. Insulin binding to brain capillaries is reduced in genetically obese, hyperinsulinemic Zucker rats. Peptides 11: 467–472, 1990.

50.       Stein LJ, Dorsa DM, Baskin DG, Figlewicz DP, Porte D Jr, Woods SC. Reduced effect of experimental peripheral hyperinsulinemia to elevate cerebrospinal fluid insulin concentrations of obese Zucker rats. Endocrinology 121: 1611–1615, 1987.

51.       Mathijs Drummen, Elke Dorenbos, Anita C E Vreugdenhil, Anne Raben, Margriet S Westerterp-Plantenga, Tanja C Adam, Insulin resistance, weight, and behavioral variables as determinants of brain reactivity to food cues: a Prevention of Diabetes through Lifestyle Intervention and Population Studies in Europe and around the World – a PREVIEW study, The American Journal of Clinical Nutrition, Volume 109, Issue 2, February 2019,

52.       Stice E, Spoor S, Bohon C, Veldhuizen MG, Small DM. Relation of reward from food intake and anticipated food intake to obesity: a functional magnetic resonance imaging study. J Abnorm Psychol. 2008;117(4):924–35.

53.       Martens MJ, Born JM, Lemmens SG, Karhunen L, Heinecke A, Goebel R, Adam TC, Westerterp-Plantenga MS. Increased sensitivity to food cues in the fasted state and decreased inhibitory control in the satiated state in the overweight. Am J Clin Nutr. 2013;97(3):471–9.

54.       M, Rotshtein P, Klamer S, Porubska K, Higgs S, Booth D, Fritsche A, Preissl H, Abele H, Birbaumer N et al. . Diabetes dietary management alters responses to food pictures in brain regions associated with motivation and emotion: a functional magnetic resonance imaging study. Diabetologia. 2009;52(3):524–33.

55.       Figlewicz DP, Evans SB, Murphy J, Hoen M, Baskin DG. Expression of receptors for insulin and leptin in the ventral tegmental area/substantia nigra (VTA/SN) of the rat. Brain Res. 2003;964(1):107–15.

56.       Guthoff M, Grichisch Y, Canova C, Tschritter O, Veit R, Hallschmid M, Haring HU, Preissl H, Hennige AM, Fritsche A. Insulin modulates food-related activity in the central nervous system. J Clin Endocrinol Metab. 2010;95(2):748–55.

57.       Adam TC, Tsao S, Page KA, Hu H, Hasson RE, Goran MI. Insulin sensitivity and brain reward activation in overweight Hispanic girls: a pilot study. Pediatr Obesity. 2015;10(1):30–6.

58.       Luo S, Romero A, Adam TC, Hu HH, Monterosso J, Page KA. Abdominal fat is associated with a greater brain reward response to high-calorie food cues in Hispanic women. Obesity (Silver Spring). 2013;21(10):2029–36.

59.       Mebel DM, Wong JC, Dong YJ, Borgland SL. Insulin in the ventral tegmental area reduces hedonic feeding and suppresses dopamine concentration via increased reuptake. Eur J Neurosci. 2012;36(3):2336–46.

60.       Cetinkalp S, Simsir IY, Ertek S. Insulin resistance in brain and possible therapeutic approaches. Curr Vasc Pharmacol. 2014;12(4):553-64. doi: 10.2174/1570161112999140206130426. PMID: 23627981.

61.       Cornier MA, Melanson EL, Salzberg AK, Bechtell JL, Tregellas JR. The effects of exercise on the neuronal response to food cues. Physiol Behav. 2012;105(4):1028–34.

62.       Oppert JM, Thomas F, Charles MA, Benetos A, Basdevant A, Simon C. Leisure-time and occupational physical activity in relation to cardiovascular risk factors and eating habits in French adults. Public Health Nutr. 2006;9(6):746–54.

63.       Burguera, B., M. E. Couce, G. L. Curran, M. D. Jensen, R. V. Lloyd, M. P. Cleary & J. F. Poduslo: Obesity is associated with a decreased leptin transport across the blood-brain barrier in rats. Diabetes 2000, 49, 1219–1223.

64.       Bowden Davies KA, Sprung VS, Norman JA, Thompson A, Mitchell KL, Halford JCG, Harrold JA, Wilding JPH, Kemp GJ, Cuthbertson DJ. Short-term decreased physical activity with increased sedentary behaviour causes metabolic derangements and altered body composition: effects in individuals with and without a first-degree relative with type 2 diabetes. Diabetologia. 2018 Jun;61(6):1282-1294.

65.       Breen L, Stokes KA, Churchward-Venne TA, Moore DR, Baker SK, Smith K, Atherton PJ, Phillips SM. Two weeks of reduced activity decreases leg lean mass and induces „anabolic resistance” of myofibrillar protein synthesis in healthy elderly. J Clin Endocrinol Metab. 2013 Jun;98(6):2604-12.

66.       Kurinami, Noboru et al. “Body Muscle-to-Fat Ratio, Rather Than Fat-to-Muscle Ratio, Significantly Correlates With Measured Insulin Resistance in Patients With Type 2 Diabetes Mellitus.” Journal of clinical medicine research vol. 13,7 (2021): 387-391.

67.       Odeleye OE, de Courten M, Pettitt DJ, Ravussin E. Fasting hyperinsulinemia is a predictor of increased body weight gain and obesity in Pima Indian children. Diabetes. 1997;46:1341–1345. doi: 10.2337/diab.46.8.1341.

68.       . Morrison JA, Glueck CJ, Horn PS, Schreiber GB, Wang P. Pre-teen insulin resistance predicts weight gain, impaired fasting glucose, and type 2 diabetes at age 18–19 y: a 10-y prospective study of black and white girls. Am J Clin Nutr. 2008;88:778–788.

69.       Adam TC, Toledo-Corral C, Lane CJ, Weigensberg MJ, Spruijt-Metz D, Davies JN, et al. Insulin sensitivity as an independent predictor of fat mass gain in Hispanic adolescents. Diabetes Care. 2009;32:2114–2115. doi: 10.2337/dc09-0833.

70.       Labayen I, Ruiz JR, Ortega FB, Harro J, Merenakk L, Oja L, et al. Insulin sensitivity at childhood predicts changes in total and central adiposity over a 6-year period. Int J Obes. 2011;35:1284–1288.

71.       Chen YY, Wang JP, Jiang YY, Li H, Hu YH, Lee KO, et al. Fasting plasma insulin at 5 years of age predicted subsequent weight increase in early childhood over a 5-year period – the Da Qing Children Cohort Study. PLoS One. 2015;10:e0127389. Kolb H, Stumvoll M, Kramer W, Kempf K, Martin S. Insulin translates unfavourable lifestyle into obesity. BMC Med. 2018;16(1):232. Published 2018 Dec 13. doi:10.1186/s12916-018-1225-1

72.       Calcaterra V, Verduci E, Cena H, et al. Polycystic Ovary Syndrome in Insulin-Resistant Adolescents with Obesity: The Role of Nutrition Therapy and Food Supplements as a Strategy to Protect Fertility. Nutrients. 2021;13(6):1848. Published 2021 May 28.

73.       Gołąbek KD, Regulska-Ilow B. Dietary support in insulin resistance: An overview of current scientific reports. Adv Clin Exp Med. 2019 Nov;28(11):1577-1585.

74.       Wang Y., Lin M., Gao X., Pedram P., Du J., Vikram C., Gulliver W., Zhang H., Sun G. High dietary selenium intake is associated with less insulin resistance in the Newfoundland population. PLoS ONE. 2017;12:1–15.

75.       Mancini A., Bruno C., Vergani E., D′abate C., Giacchi E., Silvestrini A. Oxidative stress and low-grade inflammation in polycystic ovary syndrome: Controversies and new insights. Int. J. Mol. Sci. 2021;22:1667

76.       Lydic M.L., McNurlan M., Bembo S., Mitchell L., Komaroff E., Gelato M. Chromium picolinate improves insulin sensitivity in obese subjects with polycystic ovary syndrome. Fertil. Steril. 2006;86:243–246.

77.       Ashoush S., Abou-Gamrah A., Bayoumy H., Othman N. Chromium picolinate reduces insulin resistance in polycystic ovary syndrome: Randomized controlled trial. J. Obstet. Gynaecol. Res. 2016;42:279–285.

78.       Cahill F, Shahidi M, Shea J, Wadden D, Gulliver W, Randell E, et al. High Dietary magnesium intake is associated with low insulin resistance in the Newfoundland population. PLoS One. 2013, 8: e58278 10.1371/journal.pone.0058278

79.       Sun G, Vasdev S, Martin GR, Gadag V, Zhang H. Altered calcium homeostasis is correlated with abnormalities of fasting serum glucose, insulin resistance, and beta-cell function in the Newfoundland population. Diabetes. 2005, 54: 3336–3339.

80.       Thomson CD. Assessment of requirements for selenium and adequacy of selenium status: a review. Eur J Clin Nutr. 2004, 58: 391–402. 10.1038/sj.ejcn.1601800

81.       Ansari M.G.A., Sabico S., Clerici M., Khattak M.N.K., Wani K., Al-Musharaf S., Amer O.E., Alokail M.S., Al-Daghri N.M. Vitamin D supplementation is associated with increased glutathione peroxidase-1 levels in arab adults with prediabetes. Antioxidants. 2020;9:118.

82.       . Łagowska K., Bajerska J., Jamka M. The role of vitamin D oral supplementation in insulin resistance in women with polycystic ovary syndrome: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Nutrients. 2018;10:1637

83.       Stonehouse W, Wycherley T, Luscombe-Marsh N, Taylor P, Brinkworth G, Riley M. Dairy Intake Enhances Body Weight and Composition Changes during Energy Restriction in 18-50-Year-Old Adults-A Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Nutrients. 2016;8(7):394. Published 2016 Jul 1.

84.       Christensen R., Lorenzen J.K., Svith C.R., Bartels E.M., Melanson E.L., Saris W.H., Tremblay A., Astrup A. Effect of calcium from dairy and dietary supplements on faecal fat excretion: A meta-analysis of randomized controlled trials. Obes. Rev. 2009;10:475–486.

85.       Tang J.E., Moore D.R., Kujbida G.W., Tarnopolsky M.A., Phillips S.M. Ingestion of whey hydrolysate, casein, or soy protein isolate: Effects on mixed muscle protein synthesis at rest and following resistance exercise in young men. J. Appl. Physiol. 2009;107:987–992.

86.       Dougkas A., Reynolds C.K., Givens I.D., Elwood P.C., Minihane A.M. Associations between dairy consumption and body weight: A review of the evidence and underlying mechanisms. Nutr. Res. Rev. 2011;24:72–95.

87.       Feltrin K.L., Little T.J., Meyer J.H., Horowitz M., Smout A.J., Wishart J., Pilichiewicz A.N., Rades T., Chapman I.M., Feinle-Bisset C. Effects of intraduodenal fatty acids on appetite, antropyloroduodenal motility, and plasma CCK and GLP-1 in humans vary with their chain length. Am. J. Physiol. Regul. Integr. Comp. Physiol. 2004;287:R524–R533.

88.       Louie J.C., Flood V.M., Hector D.J., Rangan A.M., Gill T.P. Dairy consumption and overweight and obesity: A systematic review of prospective cohort studies. Obes. Rev. 2011;12:e582–e592.

89.       Krieger J.W., Sitren H.S., Daniels M.J., Langkamp-Henken B. Effects of variation in protein and carbohydrate intake on body mass and composition during energy restriction: A meta-regression. Am. J. Clin. Nutr. 2006;83:260–274.

90.       Wycherley T.P., Moran L.J., Clifton P.M., Noakes M., Brinkworth G.D. Effects of energy-restricted high-protein, low-fat compared with standard-protein, low-fat diets: A meta-analysis of randomized controlled trials. Am. J. Clin. Nutr. 2012;96:1281–1298.

91.       Weickert M.O. Nutritional Modulation of Insulin Resistance. Scientifica (Cairo) 2012;2012:1–15.

92.       He F.F., Li Y.M. Role of gut microbiota in the development of insulin resistance and the mechanism underlying polycystic ovary syndrome: A review. J. Ovarian Res. 2020;13:1–13.

93.       Weickert MO, Pfeiffer AFH. Impact of Dietary Fiber Consumption on Insulin Resistance and the Prevention of Type 2 Diabetes. J Nutr. 2018 Jan 1;148(1):7-12. doi: 10.1093/jn/nxx008. PMID: 29378044.

94.       Willmann C, Brockmann K, Wagner R, et al. Insulin sensitivity predicts cognitive decline in individuals with prediabetes. BMJ Open Diabetes Res Care. 2020;8(2):e001741. doi:10.1136/bmjdrc-2020-001741

95.       Acosta-Montaño P., García-González V. Effects of dietary fatty acids in pancreatic beta cell metabolism, implications in homeostasis. Nutrients. 2018;10:393.

96.       Ma J, Jacques PF, Meigs JB, et al. Sugar-Sweetened Beverage but Not Diet Soda Consumption Is Positively Associated with Progression of Insulin Resistance and Prediabetes. J Nutr. 2016;146(12):2544-2550. doi:10.3945/jn.116.234047

97.       Sørensen LB, Raben A, Stender S, Astrup A. Effect of sucrose on inflammatory markers in overweight humans. Am J Clin Nutr 2005;82:421–7.

98.       O’Connor L, Imamura F, Brage S, Griffin SJ, Wareham NJ, Forouhi NG. Intakes and sources of dietary sugars and their association with metabolic and inflammatory markers. Clin Nutr. 2018;37(4):1313–1322.

99.       Morgan LM, Shi JW, Hampton SM, Frost G. Effect of meal timing and glycemic index on glucose control and insulin secretion in healthy volunteers. Br J Nutr. 2012;108(7):1286–1291.

100.     Mueller K, Eisner P, Yoshie-Stark Y, Nakada R, Kirchhoff E. Functional properties and chemical composition of fractionated brown and yellow linseed meal. J Food Eng. 2010;98(4):453–460.

101.     Bao, L., Cai, X., Xu, M., & Li, Y. (2014). Effect of oat intake on glycaemic control and insulin sensitivity: A meta-analysis of randomised controlled trials. British Journal of Nutrition, 112(3), 457-466.

102.     Sarbolouki S., Javanbakht M.H., Derakhshanian H., Hosseinzadeh P., Zareei M., Hashemi S.B., Dorosty A.R., Eshraghian M.R., Djalali M. Eicosapentaenoic acid improves insulin sensitivity and blood sugar in overweight type 2 diabetes mellitus patients: A double-blind randomised clinical trial. Singap. Med. J. 2013;54:387–390.

103.     Liu X., Xue Y., Liu C., Lou Q., Wang J., Yanagita T., Xue C., Wang Y. Eicosapentaenoic acid-enriched phospholipid ameliorates insulin resistance and lipid metabolism in diet-induced-obese mice. Lipids Health Dis. 2013;12:109.

104.     Mori Y., Murakawa Y., Yokoyama J., Tajima N., Ikeda Y., Nobukata H., Ishikawa T., Shibutani Y. Effect of highly purified eicosapentaenoic acid ethyl ester on insulin resistance and hypertension in dahl salt-sensitive rats. Metabolism. 1999;48:1089–1095.

105.     Shimura T., Miura T., Usami M., Ishihara E., Tanigawa K., Ishida H., Seino Y. Docosahexanoic acid (DHA) improved glucose and lipid metabolism in KK-ay mice with genetic non-insulin-dependent diabetes mellitus (NIDDM) Biol. Pharm. Bull. 1997;20:507–510.

106.     . Lupi R., Dotta F., Marselli L., Del Guerra S., Masini M., Santangelo C., Patane G., Boggi U., Piro S., Anello M., et al. Prolonged exposure to free fatty acids has cytostatic and pro-apoptotic effects on human pancreatic islets: Evidence that beta-cell death is caspase mediated, partially dependent on ceramide pathway, and bcl-2 regulated. Diabetes. 2002;51:1437–1442.

107.     Morgan N.G., Dhayal S. Unsaturated fatty acids as cytoprotective agents in the pancreatic beta-cell. Prostaglandins Leukot. Essent. Fatty Acids. 2010;82:231–236.

108.     Snodgrass R.G., Huang S., Namgaladze D., Jandali O., Shao T., Sama S., Brune B., Hwang D.H. Docosahexaenoic acid and palmitic acid reciprocally modulate monocyte activation in part through endoplasmic reticulum stress. J. Nutr. Biochem. 2016;32:39–45.

109.     Amyot J., Semache M., Ferdaoussi M., Fontes G., Poitout V. Lipopolysaccharides impair insulin gene expression in isolated islets of langerhans via toll-like receptor-4 and nf-kappab signalling. PLoS ONE. 2012;7:e36200.

110.     Liu H.Q., Qiu Y., Mu Y., Zhang X.J., Liu L., Hou X.H., Zhang L., Xu X.N., Ji A.L., Cao R., et al. A high ratio of dietary n-3/n-6 polyunsaturated fatty acids improves obesity-linked inflammation and insulin resistance through suppressing activation of tlr4 in SD rats. Nutr. Res. 2013;33:849–858.

111.     Amatruda M., Ippolito G., Vizzuso S., Vizzari G., Banderali G., Verduci E. Epigenetic effects of n-3 LCPUFAs: A role in pediatric metabolic syndrome. Int. J. Mol. Sci. 2019;20:2118.

112.     López-Alarcón M., Martínez-Coronado A. Supplementation of n3 long-chain polyunsaturated fatty acid synergistically decreases insulin resistance with weight loss of obese prepubertal and pubertal children. Arch. Med. Res. 2011;42:502–508.

113.     Nobili V., Alisi A., Della Corte C., Risé P., Galli C., Agostoni C., Bedogni G. Docosahexaenoic acid for the treatment of fatty liver: Randomised controlled trial in children. Nutr. Metab. Cardiovasc. Dis. 2013;23:1066–1070.

114.     . Tabbaa M., Golubic M., Roizen M.F., Bernstein A.M. Docosahexaenoic acid, inflammation, and bacterial dysbiosis in relation to periodontal disease, inflammatory bowel disease, and the metabolic syndrome. Nutrients. 2013;5:3299–3310.

115.     Flint H.J., Scott K.P., Louis P., Duncan S.H. The role of the gut microbiota in nutrition and health. Nat. Rev. Gastroenterol. Hepatol. 2012;9:577–589.

116.     Oliver E., McGillicuddy F.C., Harford K.A., Reynolds C.M., Phillips C.M., Ferguson J.F., Roche H.M. Docosahexaenoic acid attenuates macrophage-induced inflammation and improves insulin sensitivity in adipocytes-specific differential effects between LC n-3 PUFA. J. Nutr. Biochem. 2012;23:1192–1200.

117.     Hellmann J., Tang Y., Kosuri M., Bhatnagar A., Spite M. Resolvin D1 decreases adipose tissue macrophage accumulation and improves insulin sensitivity in obese-diabetic mice. FASEB J. 2011;25:2399–2407.

118.     Ard JD, Grambow SC, Liu D, Sientz CA, Kraus WE, Svetkey LP, PREMIER study. The effect of the PREMIER interventions on insulin sensitivity. Diabetes Care 2004;27:340-347

119.     Howard BV, Van Horn L, Hsia J, et al. Low fat dietary patterns and risk of cardiovascular disease. The Women’s Health Initiative Randomized Controlled Dietary Modification Trial. JAMA 2006;295:656-666.

120.     Bessesen DH. The role of carbohydrate in insulin resistance. J Nutr 2001;131:2782S-2786S.

121.     Pittas AG, Das SK, Hajduk CL, Golden J, Saltzman E, Stark PC, Greenberg AS, Roberts SB. A low-glycemic load diet facilitates greater weight loss in overweight adults with high insulin secretion but not in overweight adults with low insulin secretion in the CALERIE Trial. Diabetes Care. 2005;28(12):2939–2941.

122.     Hall KD, Guyenet SJ, Leibel RL. The carbohydrate-insulin model of obesity is difficult to reconcile with current evidence. JAMA Intern Med. 2018;178(8):1103–1105

123.     Ludwig DS, Ebbeling CB. The carbohydrate-insulin model of obesity: beyond “calories in, calories out”. JAMA Intern Med. 2018;178(8):1098–1103.

124.     Branis NM, Etesami M, Walker RW, Berk ES, Albu JB. Effect of a 1-week, eucaloric, moderately high-fat diet on peripheral insulin sensitivity in healthy premenopausal women. BMJ Open Diabetes Res Care. 2015;3(1):e000100.

125.     Zhao X., Jiang Y., Xi H., Chen L., Feng X. Exploration of the Relationship between Gut Microbiota and Polycystic Ovary Syndrome (PCOS): A Review. Geburtshilfe Frauenheilkd. 2020;80:161–171

126.     Yan YX, Xiao HB, Wang SS, et al. Investigation of the Relationship Between Chronic Stress and Insulin Resistance in a Chinese Population. J Epidemiol. 2016;26(7):355-360.

127.     Yan YX, Xiao HB, Wang SS, et al. Investigation of the Relationship Between Chronic Stress and Insulin Resistance in a Chinese Population. J Epidemiol. 2016;26(7):355-360. doi:10.2188/jea.JE20150183

128.     McEwen BS. Central effects of stress hormones in health and disease: understanding the protective and damaging effects of stress and stress mediators. Eur J Pharmacol. 2008;583:174–85. 10.1016/j.ejphar.2007.11.071

129.     Björntorp P. Do stress reactions cause abdominal obesity and comorbidities? Obes Rev. 2001;2:73–86. 10.1046/j.1467-789x.2001.00027.x

130.     Huang F, Wang H, Du W, Zhang X, Du S, Zhang B. Distinct Roles of Distress and Coping Capacity in the Effects of Psychological Stress on Energy Intake and Percentage of Energy from Macronutrients. Nutrients. 2022;14(3):577. Published 2022 Jan 28.

131.     Sapolsky RM, Romero LM, Munck AU. How Do Glucocorticoids Influence Stress Responses? Integrating Permissive, Suppressive, Stimulatory, and Preparative Actions*. Endocrine Reviews. 2000;21(1):55–89.

132.     Joseph JJ, Golden SH. Cortisol dysregulation: the bidirectional link between stress, depression, and type 2 diabetes mellitus. Annals of the New York Academy of Sciences. 2017;1391(1):20–34.

133.     Rizza RA, Mandarino LJ, Gerich JE. Cortisol-Induced Insulin Resistance in Man: Impaired Suppression of Glucose Production and Stimulation of Glucose Utilization due to a Postreceptor Defect of Insulin Action*. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. 1982;54(1):131–138.

134.     Björntorp P. Do stress reactions cause abdominal obesity and comorbidities? Obesity Reviews. 2001;2(2):73–86.

135.     . Rosmond R, Dallman MF, Björntorp P. Stress-Related Cortisol Secretion in Men: Relationships with Abdominal Obesity and Endocrine, Metabolic and Hemodynamic Abnormalities1. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. 1998;83(6):1853–1859.

136.     Peckett AJ, Wright DC, Riddell MC. The effects of glucocorticoids on adipose tissue lipid metabolism. Metabolism 2011;60:1500–1510.

137.     Tataranni PA, Larson DE, Snitker S, et al. Effects of glucocorticoids on energy metabolism and food intake in humans. Am J Physiol Endocrinol Metab 1996;34:E317.

138.     Bjorntorp P. Do stress reactions cause abdominal obesity and comorbidities? Obes Rev. 2001;2:73–86.

139.     Rosmond R, Dallman MF, Bjorntorp P. Stress-related cortisol secretion in men: relationships with abdominal obesity and endocrine, metabolic and hemodynamic abnormalities. J Clin Endocrinol Metab. 1998;83:1853–1859..

140.     Borgland SL. Can treatment of obesity reduce depression or vice versa?. J Psychiatry Neurosci. 2021;46(2):E313-E318. Published 2021 Apr 20. doi:10.1503/jpn.210036

141.     Di Dalmazi G, Fanelli F, Mezzullo M, et al. . Steroid profiling by LC-MS/MS in nonsecreting and subclinical cortisol-secreting adrenocortical adenomas. J Clin Endocrinol Metab 2015;100:3529–38.

142.     Weber-Hamann B, Hentschel F, Kniest A, et al. . Hypercortisolemic depression is associated with increased intra-abdominal fat. Psychosom Med 2002;64:274–7.

143.     .Spiegel K, Leproult R & Van Cauter E (1999). Impact of sleep debt on metabolic and endocrine function. Lancet 354, 1435–1439.

144.     VanHelder T, Symons JD & Radomski MW (1993). Effects of sleep deprivation and exercise on glucose tolerance. Aviat Space Environ Med 64, 487–492.

145.     Gonzalez-Ortiz M, Martinez-Abundis E, Balcazar-Munoz BR & Pascoe-Gonzalez S (2000). Effect of sleep deprivation on insulin sensitivity and cortisol concentration in healthy subjects. Diabetes Nutr Metab 13, 80–83.

146.     Shigeta H, Shigeta M, Nakazawa A, Nakamura N & Yoshikawa T (2001). Lifestyle, obesity, and insulin resistance. Diabetes Care 24, 608.

147.     Donga E, van Dijk M, van Dijk JG, Biermasz NR, Lammers GJ, van Kralingen KW, et al. A single night of partial sleep deprivation induces insulin resistance in multiple metabolic pathways in healthy subjects. J Clin Endocrinol Metab. 2010;95(6):2963–2968.

148.     Kaimal G, Ray K, Muniz J. Reduction of Cortisol Levels and Participants’ Responses Following Art Making. Art Ther (Alex). 2016;33(2):74-80.

149.     Pantoja-Torres B, Toro-Huamanchumo CJ, Urrunaga-Pastor D, Guarnizo-Poma M, Lazaro-Alcantara H, Paico-Palacios S, Del Carmen Ranilla-Seguin V, Benites-Zapata VA; Insulin Resistance and Metabolic Syndrome Research Group. High triglycerides to HDL-cholesterol ratio is associated with insulin resistance in normal-weight healthy adults. Diabetes Metab Syndr. 2019 Jan-Feb;13(1):382-388.

150.     Wallace T.M., Levy J.C., Matthews D.R.: Use and abuse of HOMA modeling. Diabetes Care, 2004; 27: 1487–1495

151.     Levy J.C., Matthews D.R., Hermans M.P.: Correct homeostasis model assessment (HOMA) evaluation uses the computer program. Diabetes Care, 1998; 21: 2191–2192

152.     Hill N.R., Levy J.C., Matthews D.R.: Expansion of the homeostasis model assessment of β-cell function and insulin resistance to enable clinical trial outcome modeling through the interactive adjustment of physiology and treatment effects: iHOMA2. Diabetes Care, 2013; 36: 2324–2330

Katarzyna

Katarzyna

Zostaw komentarz

Katarzyna Świątkowska

lekarz medycyny

Jestem absolwentką Akademii Medycznej w Gdańsku, mieszkam i prowadzę praktykę lekarską w pięknym mieście na Pomorzu Zachodnim.
Od lat staram się przekonywać swoich pacjentów i czytelników mojej strony, że dbałość o zdrowie nie polega na gonitwie za modnymi suplementami i magicznej wierze, że lekarz załatwi za nas wszystko.
Zależy mi niezwykle, by najnowsze doniesienia naukowe dotarły do jak najszerszego kręgu odbiorców. Przyznaję, że traktuję to jako moją misję życiową.