Mity kontra fakty

Czyli medycyna prewencyjna w świetle najnowszych badań

lek. Katarzyna Świątkowska

Leki „na przeziębienie i grypę”… Inosine… czyli- jak nie dać się oszukać :-)

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin

….

John G. Barlett autor podręczników i artykułów dotyczących chorób zakaźnych powiedział:
„Medycyna zna niewiele chorób, w których stosuje się tak wiele nieskutecznych metod leczenia, jak ma to miejsce w wirusowych zakażeniach górnych dróg oddechowych” (czyli właśnie w przeziębieniach).
Czy mocno reklamowany obecnie preparat „INOSINE” ma jakąkolwiek potwierdzoną naukowo skuteczność? ( o tym w dalszej części…). Zacznijmy od tego co mnie wciąż zadziwia, kiedy przychodzą pacjenci z przeziębieniem. Kiedy dopada przeziębienie lub grypa, wiele osób , pędzi do apteki po tabletki „na przeziębienie” , „na grypę”.
Dlaczego?
Bo reklamy (też nazwy tych leków) NIESŁUSZNIE sugerują, że one LECZĄ przeziębienie, czy grypę.
Nieprawda. Nie przyspieszają wyzdrowienia.
Czasami, w jednej tabletce łykamy aż cztery różnie działające leki.
Najczęściej niepotrzebnie. Mogą mieć wiele efektów ubocznych, niekiedy groźnych,
A w przeziębieniu jedynie próbują walczyć z objawami. Wiele osób, odruchowo przyjmujących te preparaty, nie zdaje sobie sprawy z tego, że wpływają nie tylko na ich niechciany katar, ale niepotrzebnie działają poza nosem.
Czasem mocno.
Ba… nawet jest kwestionowana ich skuteczność w dziedzinie walki z objawami przeziębienia. Za to… bezdyskusyjne jest istnienie objawów ubocznych. Co najważniejsze, ŻADEN z nich nie zwalcza PRZYCZYN choroby , czyli nie zabija wirusów odpowiedzialnych za przeziębienie lub grypę.
Zastanówmy się, cóż takiego w nich znajdziemy.Lek, który ma odetkać zatkany nos, osuszyć go.
Jest to PSEUDOEFEDRYNA (mają ją Gripexy, Gripostop, Gripblocker, Ibum Zatoki, Theraflu i inne) lub FENYLEFRYNA (Coldrex, MaxGrip, Gripex Hot i inne). Te substancje zwężają naczynia krwionośne błony śluzowej zatok przynosowych i nosa, co zmniejsza obrzęk, produkcję wydzieliny, pozwalając łatwiej oddychać.
Szkoda tylko, że ich wpływ NIE ogranicza się tylko do nosa Te preparaty „ściskają” naczynia niewybiórczo. Im jest obojętne, czy to naczynia w nosie, zatokach, czy w sercu lub w jelitach.
Mamy walkę z katarem kosztem całego układu krążenia.
Opisywano przypadki ostrego niedokrwiennego zapalenia jelita grubego po tabletkach „na przeziębienie” zawierających pseudoefedrynę lub fenylefrynę (1-9). Czasami zauważalnie zwiększają ciśnienie krwi i szybkość akcji serca (10) ponieważ „stawiają na nogi” cały współczulny układ nerwowy.

Publikacja z 2004 Roku w Circulation (11).
Badanie dotyczące osób z niewydolnością układu nerwowego autonomicznego. U osób chorujących na cukrzycę i inne choroby, dochodzi niekiedy do takiego uszkodzenia nerwów. Biaggioni i jego współpracownicy odkryli, że ciśnienie skurczowe krwi znacząco rosło u takich pacjentów – o 12 do 32 mm Hg po małej dawce pseudoefedryny.
Natomiast, jeśli oprócz tego badani wypili 2 szklanki wody ( 500ml), ciśnienie skurczowe dramatycznie rosło aż o 43-61 mm Hg.
Wnioski naukowców były następujące:
„NIEKTÓRE osoby mogą reagować na normalne dawki PSEUDOEFEDRYNY niebezpiecznym wzrostem ciśnienia krwi, a nawet udarem mózgu. Większe ryzyko może dotyczyć osób z wysokim ciśnieniem krwi, przebytym udarem mózgu i chorujących na cukrzycę”.Profesor Biaggioni , szef zespołu, który przeprowadzał to badanie stwierdził:
„Przeziębienie sprawia, że czujemy się fatalnie, ale nikt nie jeszcze nie umarł z powodu zatkanego nosa.”
Ciekawa historia.
Inny lek z tej grupy- fenylopropanolamina, był szeroko stosowany przez lata jako składnik wielu leków „na przeziębienie” i … jako lek zmniejszający apetyt. Pierwsze ostrzeżenia pojawiły się już w latach 80-tych. Opisano kilkadziesiąt przypadków młodych kobiet, które doznały udarów w czasie przyjmowania specyfiku. Ale producenci leku upierali się, że są konieczne dalsze badania.W końcu, wyniki pięcioletniego badania (13), ogłoszone w 2000 roku wykazały , iż jej stosowanie wiązało się ze istotnie wyższym ryzykiem udaru. Food and Drug Administration (FDA) oceniło, że kiedy lek był obecny na rynku, spowodował w USA od 200 do 400 udarów w ciągu każdego roku (14).
Co ciekawe, pod lupę wzięto przy okazji pseudoefedrynę. I zasugerowano, że też występuje związek między jej stosowaniem i udarem mózgu (14). Donoszono też o przypadkach zawałów serca (15) i przełomu tarczycowego u chorej na nadczynność tarczycy, po zastosowaniu pseudoefedryny (16) … składnika „tabletek na przeziębienie”.Bo oprócz nosa , pseudoefedryna i podobne substancje w lekach „na przeziębienie”, działają też na naczynia w sercu.
A tam nie ma kataru, którego chcemy właśnie się pozbyć. Ale może być za to … miażdżyca. O ile w przypadku „zakatarzonego” nosa , to pomagają nieco lepiej funkcjonować, to w przypadku serca obciążonego chorobą niedokrwienną, ich działanie może być groźne. Bezpieczniej jest zastosować leki działające miejscowo (krople, spray).
Krótko, 3–4 dni, (chyba, że laryngolog zadecydował inaczej), bowiem już po kilku dniach receptory zaczynają coraz słabiej reagować i może to spowodować „efekt z odbicia’ , nawet większą niedrożność.. Kolejny, DRUGI problematyczny składnik leków „na przeziębienie i grypę” to:
FENIRAMINA,
należy do „starych” leków przeciwhistaminowych (I generacji) . Jest obecna w takich preparatach jak Fervex, Theraflu ExtraGrip, Gripex Noc i inne.

Wyniki badań klinicznych wskazują, że jej skuteczność w zwalczaniu objawów przeziębienia nie różni się od skuteczności placebo
A niesie ze sobą ryzyko działań niepożądanych. Feniramina powoduje senność i upośledza zdolność do prowadzenia pojazdów (22). Zagęszcza wydzielinę w drogach oddechowych, której trudniej się pozbyć. To może to sprzyjać rozwojowi zakażeń bakteryjnych (17-21).
To po co? I to za własne pieniądze? 😉 Skąd w ogóle wziął się pomysł leczenia przeziębienia i grypy za pomocą leków „od alergii”? Ano, stąd , że objawy przeziębienia są bardzo podobne do kataru siennego I co z tego, skoro przyczyna jest inna. Od dawna wiemy, że leki przeciwhistaminowe są bez sensu w przypadku przeziębienia bo to zupełnie inna „bajka” niż alergie.
Nie pomogą a mogą zaszkodzić.
Przechodzimy do trzeciego częstego składnika leków „na przeziębienie”,
To przeciwkaszlowy DEKSTROMETORFAN (m.in. zawiera go w Gripex, Grypostop, Grypolek Acodin, Robitussin, Tussidex, TussiDrill, Vicks MedDex, Dexapini).
. „Miód był skuteczniejszy w porównaniu z placebo lub z dekstrometorfanem w leczeniu objawowym nocnego kaszlu i z powodu infekcji górnych dróg oddechowych” stwierdzano w innych badaniach (23-25).
.

.
Dekstrometorfan to syntetyczna pochodna morfiny,
kiedyś uznawana za nieuzależniającą (26)
w zalecanych dawkach rzeczywiście nie wykazuje działania narkotycznego. W większych- jak najbardziej, co jest przez niektórych skrzętnie nawet wykorzystywane.
Nie wykazano skuteczności w łagodzeniu kaszlu u dorosłych ani u dzieci. Odnotowano za to przypadki uzależnienia i efekty uboczne (28-32).
Na koniec
czwarte w kolejności,
choć są bazą leków „na przeziębienie”,
to Paracetamol, ibuprofen -zmniejszające gorączkę i działające przeciwbólowo.
(Ibuprofen- też jeszcze przeciwzapalnie). z bólem i gorączką.
Bez sensu jest przyjmować je z powodu kataru…
Przed bólem trzeba się bronić, ale już gorączka jest najczęściej sprzymierzeńcem, nie wrogiem

Jak zawsze- coś za coś.
NLPZ są bezpieczne dla większości pacjentów … ZDROWYCH – bez miażdżycy, nadciśnienia, zaburzeń rytmu serca, nieprzyjmujących innych leków i w przypadku kobiet – nieplanujących dziecka w najbliższym czasie.
Czy tylko tacy ludzie je kupują?
Nie sądzę.
Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) – do nich zaliczają się m.in. ibuprofen pomagają złagodzić ból i zmniejszyć stan zapalny. Jednak, podnoszą ryzyko zawału serca, udaru mózgu i innych problemów z sercem. NLPZ skutecznie zmniejszają ból i zapalenie dzięki temu, że blokują enzym „produkujący” ten stan – cyklooksygenazę (COX). I to jest dobre kiedy boli. Niestety, mamy drugą stronę medalu. Ten sam enzym, wzniecający zapalenie i sprawiający że nas boli, chroni przed zawałami i udarami. Łykając te leki przeciwbólowe, dostajemy pakiet. Blokujemy cyklooksygenazę, ból się zmniejsza, ale równocześnie wzrasta szansa na powstanie skrzeplin które mogą zatykać naczynie krwionośne doprowadzając do zawału lub udaru.
NLPZ (do których należy ibuprofen), mogą podnosić ciśnienie krwi i powodować niewydolność serca.
Ibuprofen, tak , jak i inne leki z grupy NLPZ-tów, powodują wzrost retencji sodu i wody i mogą zwiększyć ciśnienie (36-42). W badaniu z 2017 roku opisano zwiększone o 31% ryzyko zatrzymania akcji serca po zastosowaniu leków z grupy NLPZ (43).
Prof. Gunnar Gislason z Uniwersytetu w Kopenhadze, który kierował słynnymi badaniami nad NLPZ-tami wezwał do zaostrzenia kontroli sprzedaży ibuprofenu i innych NLPZ.
Powiedział:
„Zezwolenie na zakup tych leków bez recepty i bez jakichkolwiek porad lub ograniczeń, nawet w sklepie spożywczym, sugeruje społeczeństwu, że są bezpieczne”.
„Jeśli weźmiemy pod uwagę , że nawet połowa populacji sięga po te leki od czasu do czasu , to nie można wykluczyć, że co trzeci lub co czwarty udar jest związany z przyjmowaniem ich” (44).

W badaniach powiązano ostre infekcje różnego typu z większym ryzykiem udaru niedokrwiennego mózgu u dorosłych (33). W 2014 mówiło się mocno badaniu, które wykazało, iż przeziębienia i inne drobne infekcje mogą zwiększać ryzyko udaru mózgu u dzieci (34).

Nie wiadomo dlaczego tak jest.
Może z powodu tego, że w czasie przeziębienia mamy w sobie więcej krążących czynników zapalnych?
Dlatego w czasie infekcji wiele osób narzeka na ból kolana, zębów, czy kręgosłupa.
I te same substancje zapalne powodują zapalenie „wyściółki” naczyń krwionośnych i zwiększają skłonność do zakrzepów.
A nie można wykluczyć , że współwinne są niektóre leki na przeziębienie (35), których szkodliwe działanie na układ krążenia nakłada się na zmiany spowodowane przez samego wirusa.
.
I jeszcze
INOSINE.
Te reklamy…

WAW 🙁

~Pomimo ŻADNYCH WIARYGODNYCH dowodów naukowych…

Cytuję autorytety (45-49).

„Jaka jest skuteczność stosowania pranobeksu inozyny w chorobach wirusowych?
dr hab. n. med. Ernest Kuchar
Klinika Pediatrii z Oddziałem Obserwacyjnym Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego
Pranobeks inozyny stosuje się od lat 70. XX wieku. Wymagania rejestracyjne były wówczas znacznie łagodniejsze niż obecnie i zwracały większą uwagę na bezpieczeństwo leku niż jego skuteczność. Badania kliniczne przeprowadzano wówczas w małych grupach chorych, a protokoły postępowania nie były tak precyzyjnie opisane jak obecnie. Wyniki badań klinicznych dotyczących stosowania pranobeksu inozyny nie są przekonujące – jak dotąd w badaniach klinicznych nie potwierdzono, aby pranobeks inozyny wykazywał większe działanie przeciwwirusowe niż placebo. Jego działanie przeciwwirusowe i immunomodulujące potwierdzono jedynie w badaniach in vitro, co oznacza brak przekonujących dowodów na jego skuteczność kliniczną. W związku z tym aktualne zalecenia instytucji i towarzystw naukowych dotyczące leczenia ospy wietrznej i półpaśca, zakażeń wirusem opryszczki lub innych chorób wirusowych nie uwzględniają stosowania pranobeksu inozyny. Lek ten cieszy się jednak popularnością wynikającą z tradycji stosowania i silnego marketingu. Poza Polską jest dostępny w Wielkiej Brytanii, Irlandii, Niemczech, Czechach, Słowacji, Francji, Rumunii i republikach nadbałtyckich. Osobiście nie stosuję pranobeksu inozyny i nie zalecam jego stosowania”.

Źródła

  1. Ischemic colitis associated with pseudoephedrine: four cases. Dowd J, Bailey D, Moussa K, Nair S, Doyle R, Culpepper-Morgan JA. Am J Gastroenterol. 1999;94:2430–2434
  2. Acute ischaemic colitis associated with oral phenylephrine decongestant use. Ward PW, Shaneyfelt TM, Roan RM. BMJ Case Rep. 2014 Jun 3;2014. pii: bcr2013202518. doi: 10.1136/bcr-2013-202518.
  3. Probable Ischemic Colitis Caused by Pseudoephedrine with Tramadol as a Possible Contributing Factor Amelia A Traino Ann Pharmacother December 2004 vol. 38 no. 12 2068-2070
  4. Schneider R. P. Ischemic colitis caused by decongestant? Journal of Clinical Gastroenterology. 1995;21(4):335–336. doi: 10.1097/00004836-199512000-00024.
  5. Dowd J., Bailey D., Moussa K., Nair S., Doyle R., Culpepper-Morgan J. A. Ischemic colitis associated with pseudoephedrine: Four cases. American Journal of Gastroenterology. 1999;94(9):2430–2434. doi: 10.1111/j.1572-0241.1999.01369.x.
  6. Lichtenstein G. R., Yee N. S. Ischemic coliris associated with decongestant use. Annals of Internal Medicine. 2000;132(8, article 682)
  7. Klestov A., Kubler P., Meulet J. Recurrent ischaemic colitis associated with pseudoephedrine use. Internal Medicine Journal. 2001;31(3):195–196.
  8. Sherid M., Samo S., Husein H., Sulaiman S., Vainder J. A. Pseudoephedrine-induced ischemic colitis: Case report and literature review. Journal of Digestive Diseases. 2014;15(5):276–280.
  9. Ambesh P., Siddiqui S., Obiagwu C., et al. Pseudoephedrine Associated Ischemic Colitis. American Journal of Therapeutics. 2018:p. 1.
  10. Drug-Induced Hypertension Darrell Hulisz, RPh, PharmD, Melissa Lagzdins, US Pharmacist. 2008;33(9):HS11-HS20.
  11. Water potentiates the pressor effect of ephedra alkaloids. Jordan J, Shannon JR, Diedrich A, Black B, Robertson D, Biaggioni I. Circulation. 2004 Apr 20;109(15):1823-5. Epub 2004 Apr 5.
  12. Effect of Oral Pseudoephedrine on Blood Pressure and Heart Rate A Meta-analysis . Stephen M. Salerno; Jeffrey L. Jackson; Elizabeth P. Berbano, Arch Intern Med. 2005;165(15):1686-1694. doi:10.1001/archinte.165.15.1686
  13. Kernan WN, et al. Phenylpropanolamina and the Risk of Hemorrhagic Stroke. NEJM http://www.nejm.org
  14. Stroke Associated With Sympathomimetics Contained in Over-the-Counter Cough and Cold Drugs Carlos Cantu; Antonio Arauz; Luis M. Murillo-Bonilla; Mario López, Stroke. 2003;34:1667-1673
  15. Acute myocardial infarction after over-the-counter use of pseudoephedrine Alex F. Manini, Christopher Kabrhel, Todd W. Thomsen, Ann Emerg Med. Nov. 23, 2004
  16. Case report: pseudoephedrine-associated thyroid storm: thyroid hormone-catecholamine interactions. Wilson BE, Hobbs WN. Am J Med Sci. 1993 Nov;306(5):317-9.
  17. Antihistamines for the common cold (review) A.I.M. De Sutter, M. Lemiengre, H. Campbell, . MackinnonThe Cochrane Library, Issue 3, 2003. Chichester, UK: John Wiley & Sons, Ltd.,
  18. Intranasally and orally administered antihistamine treatment of experimental rhinivirus colds. Gaffey , Gwaltney , Sastre A, et al. Am Rev Respir Dis 1987; 136: 556-60.
  19. Effectivness of antihistamines in the symptomatic management of the common cold. Howard JC Jr, Kantner TR, Lilienfield LS, et al. JAMA 1979; 242: 2414-17
  20. The effectiveness of antihistamines in reducing the severity of runny nose and sneezing: a meta-analysis. D’Agostino RB Sr, Weintraub M, Russell HK, et al. Clin Pharmacol Ther 1998; 64: 579-96.
  21. Antihistamines for the common cold. Sutter AI, Lemiengre M, Campbell H, et al. Cochrane Database Syst Rev 2003;(3): CD001267.
  22. Factors associated with falling asleep at the wheel among long-distance truck drivers. Woroń J. ZA: McCartt A.T., Rohrbaugh J.W., Hammer M.C. i wsp.: Accid Anal Prev 2000, 32: 493–504
  23. Paul I, Beiler J, McMonagle A, Shaffer ML, Duda L, Berlin CM Jr., Effect of honey, dextromethorphan, and no treatment on nocturnal cough and sleep quality for coughing children and their parents. Arch Pediatr Adolesc Med. 2007 Dec;161(12):1140-6.
  24. Warren , Cooper, Honey improves cough in children compared to no treatment. J Pediatr. 2008 May;152(5):739-40. doi: 10.1016/j.jpeds.2008.02.023.
  25. Axelsson , Honey, not dextromethorphan, was better than no treatment for nocturnal cough in children with upper respiratory infections. Evid Based Med. 2008
  26. Central effects of fexofenadine and cetirizine: measurement of psychomotor performance, subjective sleepiness, and brain histamine H1-receptor occupancy using 11C-doxepin positron emission tomography. Tashiro M, Sakurada Y, Iwabuchi K, Mochizuki H, Kato M, J Clin Pharmacol. 2004 Aug;44(8):890-900.
  27. Double-blind, placebo-controlled study comparing the efficacy and safety of fexofenadine hydrochloride (120 and 180 mg once daily) and cetirizine in seasonal allergic rhinitis. Howarth PH, Stern MA, Roi L, Reynolds R, Bousquet J. J Allergy Clin Immunol. 1999 Nov;104(5):927-33.
  28. Pharmacology of Antihistamines Martin K Church and Diana S Church Indian J Dermatol. 2013 May-Jun; 58(3): 219–224.doi: 10.4103/0019-5154.110832
  29. 84) Public Health Advisory. FDA Recommends that Over-the-Counter (OTC) Cough and Cold Products not be used for Infants and Children under 2 Years of Age. 2008.
  30. Lee P.C.L., Jawad M.S., Eccles R.: Antitussive efficacy of dextromethorphan in cough associated with acute upper respiratory tract infection. J Pharm Pharmacol 2000;52:1137-42.
  31. Tukiainen H., Karttunen P., Silvasti M., et al.: The treatment of acute transient cough: a placebo-controlled comparison of dextromethorphan and dextromethorphan-2-sympathomimetic combination. Eur J Respir Dis 1986;69:95-9.
  32. Taylor J.A., Novack A.H., Almquist J.R., Rogers J.E.: Efficacy of cough suppressants in children. J Pediatr 1993;122:799-802.
  33. Perttu J. Lindsberg and Armin J. Grau , Inflammation and Infections as Risk Factors for Ischemic Stroke , Stroke. 2003;34:2518-2532
  34. Timing and number of minor infections as risk factors for childhood arterial ischemic stroke Nancy K. Hills, Stephen Sidney, and Heather J. Fullerton September 2, 2014, 83:10 890-897;
  35. Lars Marquardt , A common cold is no stroke of luck, Neurology September 2, 2014 vol. 83 no. 10 872-873
  36. The impact of nonsteroidal anti-inflammatory drugs on blood pressure, with an emphasis on newer agents. Clin Ther. 2003;25:1-18. Armstrong EP, Malone DC.
  37. Cyclooxygenase-2-specific inhibitors: are they safe? Am J Med. 2001;110:46S-49S. Schnitzer TJ.
  38. Coxibs—beyond the GI tract: renal and cardiovascular issues. J Pain Symptom Manage. 2003;25(suppl 2):S41-S49. DeMaria , Weir .
  39. Side effects of conventional nonsteroidal antiinflammatory drugs and celecoxib: more similarities than differences. South Med J. 2004;97:209. Stollberger C, Finsterer J.
  40. Coxibs and cardiovascular disease. N Eng J Med. 2004;351:1709-1711. Fitzgerald GA.
  41. Meta-analysis of COX-2 inhibitors and their effects on blood pressure. Arch Intern Med. 2005;165:490-496. Aw TJ, Haas SJ, Liew D, Krum H.
  42. Drug-induced hypertension. Recognition and management in older patients. de Leeuw . Drugs Aging. 1997;11:178-185.
  43. Kathrine Bach Sondergaard, Gunnar Gislason, NSAIDs and cardiac arrest: Non-steroidal anti-inflammatory drug use is associated with increased risk of Out-of-hospital Cardiac Arrest: A nationwide Case-Time-Control study, European Heart Journal, Volume 38, Issue 23, 14 June 2017, Pages 1788–1789,
  44. Fosbøl EL, Folke F, Jacobsen S, et al. Cause-specific CV risk associated with NSAIDs among healthy individuals.Circ Cardiovasc Qual Outcomes 2010; 3:395-405.
  45. Dunkle L.M., Arvin A.M., Whitley R.J. i wsp.: A controlled trial of acyclovir for chickenpox in normal children. N. Engl. J. Med., 1991; 325 (22): 1539–1544
  46. CDC Pink Book Varicella. www.cdc.gov/vaccines/pubs/pinkbook/downloads/varicella.pdf
  47. Andrei G., Snoeck R.: Advances in the treatment of varicella-zoster virus infections. Adv. Pharmacol., 2013; 67: 107–168
  48. Szenborn L., Kraszewska-Głomba B., Jackowska T. i wsp.: Polish consensus guidelines on the use of acyclovir in the treatment and prevention of VZV and HSV infections. J. Infect. Chemother., 2016; 22 (2): 65–71
  49. Imunovir 500 mg Tablets. www.medicines.org.uk/emc/medicine/27089
Katarzyna

Katarzyna

Zostaw komentarz

Katarzyna Świątkowska

lekarz medycyny

Jestem absolwentką Akademii Medycznej w Gdańsku, mieszkam i prowadzę praktykę lekarską w pięknym mieście na Pomorzu Zachodnim.
Od lat staram się przekonywać swoich pacjentów i czytelników mojej strony, że dbałość o zdrowie nie polega na gonitwie za modnymi suplementami i magicznej wierze, że lekarz załatwi za nas wszystko.
Zależy mi niezwykle, by najnowsze doniesienia naukowe dotarły do jak najszerszego kręgu odbiorców. Przyznaję, że traktuję to jako moją misję życiową.